Yohans Brams

Alman bəstəkarı və pianoçu, dirijor, XIX əsr romantizm dövrünün əsas nümayəndələrindən biri - Yohans Brams... Bəstəkar yaradıcılığı ilə yanaşı, nakam sevgisi ilə də yaddaşlarda qalıb. Çox yaxın dostu, məşhur bəstəkar Robert Şumanın arvadına göz dikən Bramsın həyatı elə də rəngarəng olmayıb...

Yohans Brams ailənin ikinci oğlan övladı idi. Atası Yohan Yakob Brams bir zamanlar Hamburqa Şlezviq-Holsteyndən şəhər musiqiçisi olmaq arzusu ilə gəlib. Bir neçə musiqi aləti üzrə mütəxəssis olsa da həyatını truba və ikili bas alətlərində ifa etməklə davam etdirib. Oğluna ilk musiqi təhsilini də elə o özü verib. Anası isə evdə dərzilik edərək ailə büdcəsinə kömək edib.

Brams yeddi yaşından etibarən "yoxsulların müəllimi" Otto Fridrix Villibald Köselldən pianoçuluq sənətini öyrənir. O, ilkin yaşlarında böyük istedada malik olduğunu nümayiş etdirir, restoran və teatrlarda çıxış etməklə, eləcə də fərdi dərslər verməklə ailəsinin elə də çox olmayan gəlirlərinə öz töhfəsini verməyə başlayır.

Onun yaradıcılığında məşhur bəstəkar Robert Şumanın təsiri xüsusi qeyd olunmalıdır. Musiqi tarixində Bramsla Şuman haqqında bir-birini sevən iki səmimi dost kimi bəhs edilir. Şumanla tanışlığından qısa müddət sonra Brams onun ailəsinin ən yaxın üzvlərindən birinə çevrilir.

Sonralar gənc Brams Şumanın həyat yoldaşı, bəstəkar və pianoçu Klaraya çox bağlanır, onunla ömrü boyu davam edən ehtiraslı, lakin platonik münasibətdə olur. O, bir neçə qadına qarşı ciddi fikirli olmasına, hətta Aqate von Sibold adlı xanımla nişanlanmasına baxmayaraq, heç vaxt evlənməyib.

Robert Şuman anormal dərəcədə əsəbi adam idi. Həyat yoldaşı Klaranı çox sevməsinə baxmayaraq, onu tez-tez incidir, xətrinə dəyirdi. Belə zamanlarda Brams köməyə gəlirdi. Şumanı ağıl xəstəxanasına yerləşdirdikdən sonra Brams evdə onun yoxluğunu hiss etdirməməyə çalışırdı. Bramsın Klaraya qarşı duyduğu hörmət və anlayış yavaş-yavaş ümidsiz sevgi halına gəlmişdi. Klaranın da ona həddindən artıq çox bağlı olmağı Bramsı ümidləndirirdi. Robert Şuman xəstəxanada ölümlə mübarizə apardığı zamanlarda Brams Klaranı bu kədərdən xilas etməyə çalışırdı. Robertin ölümündən sonra bütün fikrini, ürəyini verdiyi qadın sərbəst qalmışdı. Amma bunun bir faydası olacaqdımı? Hər şeyi unudub yalnız özləri üçün yaşaya biləcəkdilərmi? Brams da, Klara da bunun mümkünsüz olduğunu bilirdi. Xatirələr onların xoşbəxt olmağına imkan verməyəcəkdi. Dost qalmaqları ikisi üçün də ən xeyirlisi idi...

Brams Şumanın yetim qalan övladlarına ögey ata olmaq əvəzinə sevimli əmiləri olaraq qalmağı üstün tutdu. Özünü tamamilə musiqiyə həsr edən Bramsın artıq sevgisi də, uşaqları da, hər şeyi bəstələri idi. Lakin bütün bunlara baxmayaraq, Bramsla Klaranın dostluğu qadının ölümünə qədər davam edir. Klaranın ölümü isə Brams üçün çox ağır itki olur.

Böyük sarsıntı keçirən bəstəkar sənətdən uzaqlaşmaq qərarına gəlir. Bununla belə, o, fikrində tam qətiyyətlə dura bilmir və ölümünə bir neçə il qalmış yenidən məşhur əsərlər yazır. Sonuncu əsərini bitirən zaman Brams xərçəng xəstəliyinə tutulur. Səhhəti getdikcə pisləşən bəstəkar 57 yaşında dünyasını dəyişir...

Bu məlumat "Respublika" qəzetinin "Dahiləri bir də belə tanıyaq" rubrikasından götürülmüşdür.