Vətənpərvər alim, pedaqoq və dövlət xadiminin ömür yolu

“Böyük Azərbaycan naminə Əziz Əliyev” kitabı türk dilində işıq üzü görüb

Tədqiqatçı Adıgözəl Məmmədovun Azərbaycan və ingilis dillərində çap olunmuş “Böyük Azərbaycan naminə Əziz Əliyev” kitabı türk dilində də işıq üzü görüb. Bu nəşrdə görkəmli dövlət xadimi, diplomat, alim, səhiyyə işçisi Əziz Məmmədkərim oğlu Əliyevin zəngin və mənalı həyat yolu, vətən və xalq qarşısında tarixi xidmətləri geniş əksini tapıb.

Kitabda göstərilir ki, Azərbaycanın və Dağıstanın siyasi və dövlət idarəçiliyin­də rəhbər vəzifələr icra etmiş yurdsevər insanın karyerası 1920-ci illərdən başla­yaraq uğurla inkişaf edib. Əziz Əliyevin dövlət xadimi kimi ən diqqətçəkən fəa­liyyəti İkinci Dünya müharibəsi dövründə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin katibi və 1942-1948-ci illərdə Dağıstan MSSR Vilayət Partiya Komitə­sinin birinci katibi kimi çalışdığı mərhələ olub. Əziz Əliyevin ictimai fəaliyyətinin digər istiqaməti onun xalq təmsilçisi-de­putat kimi parlament fəaliyyətidir. O, SSRİ Ali Sovetinin və Azərbaycan SSR Ali So­vetinin deputatı kimi ictimai-siyasi fəaliy­yətlə məşğul olub.

Tədqiqatda Əziz Əliyevin diplomatik fəaliyyətinə də xüsusi diqqət yetirilib. Hə­min fəaliyyət onun Cənubi Azərbaycana göndərilməsi, alay polkovniki rütbəsində siyasi rəhbər kimi burada SSRİ-nin stra­teji maraqlarını təmsil etməsi, mürəkkəb geosiyasi şəraitdə diplomatik bacarığını nümayiş etdirməsidir. Əziz Əliyevin dip­lomatik fəaliyyəti təkcə Cənubi Azərbay­canla məhdudlaşmırdı. Azərbaycan və Da­ğıstan xalqları arasında mədəni və siyasi əlaqələrin möhkəmlənməsində Ə.Əliyevin əməyi danılmazdır. Onun Dağıstandakı fəaliyyəti bu regionda Azərbaycanın nü­fuzunu artırmış, eyni zamanda, çoxmillətli əhalinin birliyini təmin etmişdir.

1950-1951-ci illərdə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti sədrinin birinci müavini kimi, Ə.Əliyev kadrlarla işləyərkən döv­lət siyasətini xalqın ehtiyaclarına yönəlt­məyə çalışırdı. Kitabda Əziz Əliyevin sə­hiyyə sahəsində işin bacarıqlı təşkilatçısı, alim kimi fəaliyyəti detallı təhlil edilir. Ə.Əliyev tibb elmləri doktoru, professor və Əməkdar həkim kimi Azərbaycan tibb elminin, səhiyyəsinin inkişafında müstəs­na xidmətlər göstərib. 1929-cu ildə na­mizədlik, 1934-cü ildə doktorluq disserta­siyasını müdafiə edən alim Azərbaycanda SSRİ Elmlər Akademiyasının mükafatına layiq görülən ilk elmi işin də müəllifidir. Onun elmi fəaliyyəti travmatologiya, orto­pediya və səhiyyə təşkilatçılığı sahələrini əhatə edirdi. Xüsusilə, müharibə əlillərinin bərpa-müalicəsi, eləcə də kənd təsərrüfatı işçiləri arasında travmatizmin profilaktika­sı üzrə tədqiqatları müasir tibb elmi üçün dəyərlidir.

O, Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutu­nun (indiki Azərbaycan Tibb Universite­ti) inkişafında mühüm rol oynayıb, milli kadrların hazırlanmasına böyük töhfələr verib. Onun pedaqoji fəlsəfəsi tələbələr­də vətənpərvərlik və peşəkarlıq hisslərini aşılamağa yönəlmişdi. Ə.Əliyevin tibbi idarəçilik fəaliyyəti ölkəmizdə səhiyyə sisteminin inkişafında yeni yanaşmaların formalaşmasında böyük rol oynayıb. Əziz Əliyevin tibb sahəsində elmi-pedaqoji fəa­liyyətinin mühüm istiqaməti ölkədə tibb iş­çilərinin peşə səviyyəsinin yüksəldilməsi, fasiləsiz təhsil və ixtisas istiqamətinin də­yişdirilməsi sisteminin inkişaf etdirilməsi istiqamətindəki fəaliyyəti olub.

1956-cı ildən ömrünün sonuna qədər Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunun direktoru vəzifəsində çalışan görkəmli alim-pedaqoq bu müəssisənin fəaliyyətini yüksəltməyə nail olub. O, tələbələrə tibb elmini öyrətməklə kifayətlənmir, həm də milli kadrların yetişdirilməsi üçün sistemli təhsil mühiti formalaşdırırdı. Onun rəhbər­liyi altında Azərbaycan Dövlət Tibb İnsti­tutunda 11 nəfər doktorluq və çox sayda gənc alim namizədlik dissertasiyası müda­fiə edib.

Bütün bunlar barədə mötəbər bilgi qa­zanan “Böyük Azərbaycan naminə Əziz Əliyev” kitabının oxucusu bu qənaətə gə­lir ki, Əziz Əliyev Azərbaycanın XX əsr tarixində silinməz iz qoymuş şəxsiyyət­lərdən biridir. Onun dövlət xadimi kimi prinsipiallığı, alim kimi novatorluğu, pe­daqoq kimi fədakarlığı Azərbaycanın elm və təhsil sisteminin inkişafında mühüm rol oynayıb.

Əliyusif Məmmədov,

“Xalq qəzeti”