Oskar Uayld

"Dünyada ehtirasdan vacib heç nə yoxdur", - deyən məşhur irlandiyalı yazıçı Oskar Uayld hələ on altı yaşı olarkən təhsil aldığı məktəbdə yaxın dostuna qarşı içində baş qaldıran sevgi hisslərindən xəbərdar olduğu gündən öz yolunu seçdi...

Ömrü faciələrlə dolu olan bu yazıçı əlinə düşən bütün imkanlardan imtina edərək öz bildiyi, sevdiyi həyatı seçib. Azacıq yalan uydurmaqla, prinsiplərindən müəyyən qədər dönməklə hamı tərəfindən qəbul oluna bilərdi. Lakin o, buna qaçmayıb. Onun yerinə kim olsaydı bu qədər dərin istedadla, necə deyərlər, dizini qatlayıb gecə-gündüz hey yazardı, amma o, buna da getməyib. Yazmağa da həyatı kimi əyləncə, keflə yanaşıb. Buna baxmayaraq, XIX əsrin ən böyük yazıçılarından biri kimi tarixdə qalıb.

Yazıçının anası şairə idi. Atası Ser Uilyam Uayld isə həm göz, həm qulaq sahəsində tanınmış həkim idi. Onun həyata keçirdiyi əməliyyatlar tibdə qəbul olunmuşdu. Mastoid əməliyyatı zamanı aparılan kəsik yazıçının adı ilə "Uayld kəsiyi" adlanır. Böyük Uayld da oğlu kimi məhkəməlik olmuşdu. İddiaya görə əməliyyat elədiyi qadın xloroformun təsirində ikən ona təcavüz edibmiş...

Gözəllik aşiqi olan yazıçı deyilənə görə, otağının mebellərini tez-tez dəyişdirməyi xoşlayırmış. Buna xeyli pul xərcləyən Uayld hətta beşinci dəfə otağının mebellərini dəyişdikdən sonra gündəliyinə belə yazıbmış: "Bu mavi çini qablarla yaşamaq getdikcə çətinləşir".

Tələbə olduğu illərdə Uayldın həyatı təkcə tez-tez bəzədiyi otağında deyil, əxlaqsızlıq yuvalarında da keçirdi. Elə buradaca dəhşətli bir xəstəliyə də yoluxmuşdu. O dövrdə bu xəstəliyin müalicəsi üçün civə qəbul edirdilər. Civə xəstənin dişlərini qaraltmaqdan başqa bir işə yaramırdı. Bu isə Uayld kimi bənzərsiz estet üçün faciə hesab olunurdu. Odur ki, ömrünün axırına qədər söhbət edəndə əli ilə ağzını tuturdu.

Haqqında cinsi azlığın nümayəndəsi olması barədə şayiələr dolaşmağa başlayanda Uayld anlayır ki, bir qadın tapıb evlənməsə insanların dilindən qurtula bilməyəcək. Bu səbəbdən də heç sevmədiyi biri ilə evlənmək məcburiyyətində qalmışdı.

Sonralar Alfred Duqlasa təcavüz etməkdə günahlandırılan Oskar Uayld ikiillik həbs cəzası da almışdı. Yalnız ən yaxın dostlarının sayəsində həbsxanadan çıxmağa müvəffəq olan Oskar adını dəyişdirib, yenidən həyata davam etsə də, yazıçıya ömrü də vəfalı olmur. Həyatının son illərində Uayld alkoqolla yanaşı, kokainə də qurşanmışdı. Pulu olmadığından dilənən yazıçı ömrünün son üç ilini xəstəlik və səfalət içində keçirərək 46 yaşında meningitdən dünyasını dəyişir.

Ən təsirlisi və maraqlısı bilirsinizmi nədir? Haqqında ciddi ittiham irəli sürülən yazıçının məzarı illər keçdikcə boyalı qadın dodaqlarının öpüşündən, az qala dağılmaq üzrəymiş. Ömrünün böyük hissəsini qadın məhəbbəti ilə dolduran, yalnız bircə "tərəddüd"ü ilə qınanan və bu yolda da həyatını itirən yazıçı yenə qadın öpüşlərinə qərq olur. Necə? Parisdəki qəbiristanlıqda yerləşən məzarının üstünə sfinks heykəli qoyulmuşdu. Qəsdənmi edilmişdi, ya təsadüfdü, amma nəticə gözlənilən olur. Yəni inanclara görə sfinks heykəlini öpən qızları daimi ailə səadəti gözləyirmiş. Gənc qızlar da hər dəfə məzarlığa ölənlərini ziyarətə gələndə, fürsətdən istifadə edib Uayldın məzarındakı sfinksi öpürlərmiş. Bu öpüşlərin ucbatından heykəl zədələrə məruz qaldığından yazıçının 111 illiyində sfinks qoruyucu şüşə altına salınır. Başqa sözlə, o, yenə qadınlardan uzaq düşür. Özü bir vaxtlar dediyi kimi: "Dünya məni başa düşə bilmədi"...

Bu məlumat "Respublika" qəzetinin "Dahiləri bir də belə tanıyaq" rubrikasından götürülmüşdür.