Oqüsten Koşi

Məşhur fransız riyaziyyatçısı Oqüsten Koşi... Parisdə hüquqşünas ailəsində anadan olan bu dahi şəxsiyyətin ad günü demək olar ki, böyük Fransa burjua inqilabının başlanması ilə üst-üstə düşüb. Belə ki, riyaziyyatçı Bastiliyanın işğalından altı həftə sonra dünyaya gəlib. Koşi hürriyyətə olan borcunu aclıq və səfalət içində yaşayaraq ödəyib...

Atası hüquqşünas idi. Altı qardaşın ən böyüyü olan Koşi uşaqlığını Fransa inqilabından sonrakı ən xaotik və qanlı günlərdə yoxsulluq və aclıq içində keçirib. Müharibə dövründə məktəblər bağlandığından valideynləri övladlarını mümkün təhlükələrdən qorumaq üçün Arcueil adlı kiçik bir kəndə aparıb. Burada əkinçiliklə dolanan ailə övladlarının qida ehtiyacını ödəmək üçün bir çox çətinliklərə sinə gəriblər. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, Koşinin uşaqlıqda pis qidalanması həyatı boyu onun zəif bədənə sahib olmasına səbəb olub.

Koşi ilk təhsilini atasından alıb. Deyilənlərə görə, atası övladları üçün nəzm şəklində dərsliklər yazıb.

Limit anlayışının sistematik tətbiqinə əsaslanan riyazi analizin klassik kursunun müəllifi olan riyaziyyatçı analitik funksiyalar nəzəriyyəsinin əsasını qoyanlardan biridir. Diferensial tənliklər, riyazi fizika, ədədlər nəzəriyyəsi, həndəsə üzrə bir çox əsərlərin müəllifi olan bu dahi şəxsiyyət olduqca səbirsiz, tez özündən çıxan və tündxasiyyətli biri olub. O, öz dünyasında yaşayar və daim harasa tələsərdi. Lakin Koşi yaxşılıq etməyi çox sevirdi. İnsanlardan mümkün qədər uzaq gəzən, çox qapalı adam olsa da, həyatı boyu ətrafdakılardan köməyini əsirgəməyib.

Koşi Aloise de Bure adlı xanımla evlənib. Çox tərbiyəli və ziyalı bir ailənin qızı olan bu xanım Koşinin bir çox əsərlərini nəşr etdirən naşirin yaxın qohumu idi. Koşi kimi o da katolik olub. Cütlük qırx il xoşbəxt evlilik həyatı yaşayıb. Onların bu izdivacdan Mari Fransuaza Alicia və Mari Mathilde adlı iki qızı dünyaya gəlib.

Dahi riyaziyyatçı uzun müddət bronxial astma xəstəliyindən əziyyət çəkib və 68 yaşında dünyadan köçüb. O, xəstəliyini müalicə etdirmək üçün təqaüdə çıxsa da, qəfl ölümünə səbəb qızdırma olub. Əslində, o öləcəyini heç gözləmirmiş. Deyilənlərə görə, ölümündən bir neçə saat əvvəl Paris arxiyepiskopuna gələcəkdə edəcəyi yaxşılıqlardan danışıb. Onun keşişə son sözü isə belə olub: "İnsanlar gəlib gedirlər, amma gördükləri işləri, əsərləri qalır". Həqiqətən də Koşinin əsərləri bu gün də yaşamaqdadır...

Bu məlumat "Respublika" qəzetinin "Dahiləri bir də belə tanıyaq" rubrikasından götürülmüşdür.