Norbert Viner

Bu dahi şəxsiyyətin uşaqlıqdan vunderkind olduğunu desək, yanılmarıq. Fövqəladə istedada sahib gələcəyin dahisi hələ 3 yaşından oxuyub-yazma bacarığına malik idi. Belə ki, o, orta məktəbi 11, ali məktəbi isə 14 yaşında bitirdikdən sonra 18 yaşında riyazi məntiq sahəsində fəlsəfə doktoru adını almışdır. Söhbət kibernetikanın atası hesab edilən Norbert Vinerdən gedir...

Almaniyadan gələn yəhudi mühacir ailəsində anadan olan Viner, kiçik yaşlarında olduqca yöndəmsiz və çirkin bir uşaq olub. Üstəlik miyopiyadan əziyyət çəkdiyi üçün daim eynək taxmaq məcburiyyətində qalırmış. Bu səbəbdən də, həmyaşıdları arasında məsxərəyə qoyulardı. Zahiri görünüşü ilə əlaqəli daim kompleks yaşayan Viner həmyaşıdları ilə təmasdan çəkinər, başını daha çox kitab oxumaqla qatardı. O, nəinki texniki, həm də humanitar sahə ilə maraqlanırdı.

32 yaşında sevdiyi xanımla - Marqaret Engermanla ailə həyatı quran alimin bu izdivacdan iki qız övladı dünyaya gəlmişdi. Ailəsinə qarşı olduqca sadiq olan Viner əlavə əyləncələrə vaxt ayırmaz, boş zamanlarını qızlarına və həyat yoldaşına həsr etməyi daha üstün tutardı.

Unutqanlıqdan əziyyət çəkən alim daha çox huşsuzluğu ilə məşhur imiş. Bir gün ailəsi yeni mənzilə köçərkən Vinerin həyat yoldaşı təzə evin ünvanı yazılmış vərəqi onun cibinə qoyur. Xanım gözəl bilirdi ki, başqa cür onun əri evi tapa bilməyəcək. Lakin buna baxmayaraq, elə birinci gün işdə ağlına yaxşı bir ideya gələn Viner cibindəki həmin kağızın üzərinə tez-tələsik nəsə cızma-qara edir və dərhal da yazdığı düsturların səhv olduğunu başa düşüb kağızı zibil yeşiyinə tullayır.

Axşam özünün köhnə ünvanına yollanan alim evdə artıq heç kimin yaşamadığını görərək özünü itirmiş halda küçəyə çıxır. Az müddət sonra özünə gəlib yaxınlıqda dayanmış bir qıza yaxınlaşıb deyir: "Bağışlayın, yəqin siz məni tanıyırsınız. Mən professor Vinerəm və mənim ailəm bu yaxınlarda buradan köçmüşdür. Siz deyə bilməzsiniz ki, onlar hara köçüblər?". Qız ona diqqətlə qulaq asdıqdan sonra gülümsünərək cavab verir: "Doğrudur, atacan anam bilirdi ki, sən unudacaqsan və ona görə də məni bura sənin dalınca göndərib".

Hər zaman dalğın, fikirli gəzən alim müəllimlik karyerası ərzində heç vaxt mühazirənin mövzusunu əvvəlcədən açıqlamırdı. Bu səbəbdən də, dərsə heç vaxt konspekt və ya plan gətirməzdi. Auditoriyaya girərək burnunu möhkəmdən çəkə-çəkə dərhal üzünü yazı taxtasına çevirər və dodağının altında öz-özünə mızıldanaraq düsturlar çıxarmağa başlayırdı. Lazım olan düsturları və ya arqumentləri yazdıqdan sonra dərhal silər və tabaşiri təkrar-təkrar götürərdi. Tələbələri bəzən onları lövhədən köçürməyə belə macal tapmırdı . Mühazirənin sonunda isə heç kimə fikir vermədən auditoriyanı tərk edirdi. Alimin bu əməli tez-tez tələbələrinin narazılığına da səbəb olur.

Ekssentrikliyə meyilli olan Viner olduqca təkəbbürlü adam olub. Onu xilas edən yeganə cəhəti heyrətamiz ironiyası idi. Özü barədə həmişə belə deyərdi: "Professor o adamdır ki, hər hansı bir mövzuda əlli dəqiqəyə yaxın danışa bilir".

Alim 69 yaşında infarktdan vəfat etmişdir.

Bu məlumat "Respublika" qəzetinin "Dahiləri bir də belə tanıyaq" rubrikasından götürülmüşdür.