Nelson Mandela

"Mənim ölkəmdə adamı birinci həbsxanaya göndərirlər, sonra prezident seçirlər. Həbsxanada keçirdiyim 27 ilə minnətdaram, çünki mənə fikrimi cəmləməyə imkan yaratdı. Azadlığa çıxandan mən bu imkanı itirmişəm".

Bu sözlər əfsanəvi lider Nelson Mandelaya aiddir. Cənubi Afrika Respublikasının ilk qaradərili prezidenti olan bu adam ömrünün nə az, nə çox, düz 27 ilini dəmir barmaqlıqlar arasında keçirmiş, Afrikada irqi ayrı-seçkiliyə söykənən rejimi devirərək, yerinə bütün irqlərin bərabər şəkildə təmsil edildiyi demokratik cəmiyyətin yaradılması uğrunda mübarizə aparmışdır. Onun dünyaya baxışı, söylədiyi hikmətli sözlər indiki dövrümüzdə hələ də bir çoxları tərəfindən nümunə olaraq qəbul edilir...

Cənubi Afrikanın kiçik kəndində dünyaya gələn Mandelanın əsl adı Rolihlahla Dalibhungadır. ''Rolihlahla'' Cənubi Afrikada "problem yaradan" mənasını verir. "Nelson" adı ona ibtidai təhsil aldığı ilk günlərdə müəllimi tərəfindən verilib. Bu adın isə hansı səbəbdən verildiyi dəqiq bilinmir. Mandelanın başqa adları da var idi. Cənubi Afrika xalqı onu Madiba və Mkhulu adlandırırdı.

Siyasətlə yanaşı, Mandelanın maraqlandığı digər sahə boks idi. Özü boksdakı şiddəti sevmədiyini, lakin bu idman növünün texnikası ilə daha çox maraqlandığını söyləyirdi. Yemək məsələsində də digər siyasi liderlərindən çox fərqli olub. Onun ən çox sevdiyi xörək heyvan qarnından hazırlanan şorba, şeir isə ilham mənbəyi idi...

Xarizması, yumor hissi və nəzakətli davranışları ilə daim qadınların rəğbətini qazanan lider həyatı boyu 3 dəfə ailə qurub. Birinci həyat yoldaşı tibb bacısı Evelyn Mase adlı xanım olub. Bu izdivacdan onların dörd övladı dünyaya gəlsə də, sonradan boşanıblar. İkinci dəfə isə Mandela Vinni Madikizela ilə evlənib. Bu xanım hətta Mandelanın həbsdən çıxarılması üçün aktiv olaraq kampaniya da aparıb. Lakin Mandela bir müddət sonra adam oğurlamaqda da günahkar hesab edilən Vinnidən ona xəyanəti səbəbindən ayrılıb. Liderin son evliliyi 80 yaşında olub. Bu dəfə isə Mandela Mozambikin keçmiş prezidentinin dul xanımı Qraça Maçel ilə evlənib.

Mandela və Tambo birlikdə qaradərili kütləni təzyiq altında saxlayan, ağdərililərin qurduğu Milli Partiyanın tətbiq etdiyi irqi ayrı-seçkilik (apartheid) sisteminə qarşı kampaniya yürüdüblər.

O, 155 fəalla birlikdə vətənə xəyanətdə ittiham olunub, lakin dörd il davam edən istintaqın sonunda ittihamlar ləğv edilib. Bir neçə dəfə həbs olunan lider "İlk dəfə nə vaxt həbs olundunuz?" sualına belə cavab verib: "İlk dəfə ağların ayaqyoluna girdiyim üçün həbs olundum. Lövhədə yazılmış elan gözümdən qaçmışdı. Sən demə, burdan ancaq ağlar istifadə edə bilərmiş...".

46 yaşında olarkən isə ona ömürlük həbs cəzası kəsilib. Lakin 95 yaşlı Mandela ağciyər infeksiyasından əziyyət çəkdiyi üçün evə buraxılıb və üç ay xəstəxanada qalıb. Daha sonra isə onun müalicəsi evində davam etdirilib. Həyatının son günlərini isə doğulduğu kəndin yaxınlığındakı Qunu kəndində keçirib.

"Mənim ölkəmdə adamı birinci həbsxanaya göndərirlər, sonra prezident seçirlər. Həbsxanada keçirdiyim 27 ilə minnətdaram, çünki mənə fikrimi cəmləməyə imkan yaratdı. Azadlığa çıxandan mən bu imkanı itirmişəm".

Bu sözlər əfsanəvi lider Nelson Mandelaya aiddir. Cənubi Afrika Respublikasının ilk qaradərili prezidenti olan bu adam ömrünün nə az, nə çox, düz 27 ilini dəmir barmaqlıqlar arasında keçirmiş, Afrikada irqi ayrı-seçkiliyə söykənən rejimi devirərək, yerinə bütün irqlərin bərabər şəkildə təmsil edildiyi demokratik cəmiyyətin yaradılması uğrunda mübarizə aparmışdır. Onun dünyaya baxışı, söylədiyi hikmətli sözlər indiki dövrümüzdə hələ də bir çoxları tərəfindən nümunə olaraq qəbul edilir...

Cənubi Afrikanın kiçik kəndində dünyaya gələn Mandelanın əsl adı Rolihlahla Dalibhungadır. ''Rolihlahla'' Cənubi Afrikada "problem yaradan" mənasını verir. "Nelson" adı ona ibtidai təhsil aldığı ilk günlərdə müəllimi tərəfindən verilib. Bu adın isə hansı səbəbdən verildiyi dəqiq bilinmir. Mandelanın başqa adları da var idi. Cənubi Afrika xalqı onu Madiba və Mkhulu adlandırırdı.

Siyasətlə yanaşı, Mandelanın maraqlandığı digər sahə boks idi. Özü boksdakı şiddəti sevmədiyini, lakin bu idman növünün texnikası ilə daha çox maraqlandığını söyləyirdi. Yemək məsələsində də digər siyasi liderlərindən çox fərqli olub. Onun ən çox sevdiyi xörək heyvan qarnından hazırlanan şorba, şeir isə ilham mənbəyi idi...

Xarizması, yumor hissi və nəzakətli davranışları ilə daim qadınların rəğbətini qazanan lider həyatı boyu 3 dəfə ailə qurub. Birinci həyat yoldaşı tibb bacısı Evelyn Mase adlı xanım olub. Bu izdivacdan onların dörd övladı dünyaya gəlsə də, sonradan boşanıblar. İkinci dəfə isə Mandela Vinni Madikizela ilə evlənib. Bu xanım hətta Mandelanın həbsdən çıxarılması üçün aktiv olaraq kampaniya da aparıb. Lakin Mandela bir müddət sonra adam oğurlamaqda da günahkar hesab edilən Vinnidən ona xəyanəti səbəbindən ayrılıb. Liderin son evliliyi 80 yaşında olub. Bu dəfə isə Mandela Mozambikin keçmiş prezidentinin dul xanımı Qraça Maçel ilə evlənib.

Mandela və Tambo birlikdə qaradərili kütləni təzyiq altında saxlayan, ağdərililərin qurduğu Milli Partiyanın tətbiq etdiyi irqi ayrı-seçkilik (apartheid) sisteminə qarşı kampaniya yürüdüblər.

O, 155 fəalla birlikdə vətənə xəyanətdə ittiham olunub, lakin dörd il davam edən istintaqın sonunda ittihamlar ləğv edilib. Bir neçə dəfə həbs olunan lider "İlk dəfə nə vaxt həbs olundunuz?" sualına belə cavab verib: "İlk dəfə ağların ayaqyoluna girdiyim üçün həbs olundum. Lövhədə yazılmış elan gözümdən qaçmışdı. Sən demə, burdan ancaq ağlar istifadə edə bilərmiş...".

46 yaşında olarkən isə ona ömürlük həbs cəzası kəsilib. Lakin 95 yaşlı Mandela ağciyər infeksiyasından əziyyət çəkdiyi üçün evə buraxılıb və üç ay xəstəxanada qalıb. Daha sonra isə onun müalicəsi evində davam etdirilib. Həyatının son günlərini isə doğulduğu kəndin yaxınlığındakı Qunu kəndində keçirib.

Bu məlumat "Respublika" qəzetinin "Dahiləri bir də belə tanıyaq" rubrikasından götürülmüşdür.