Mixail Lomonosov

Mixail Lomonosov - beynəlxalq səviyyəli ilk rus alimi, ensiklopediyaçı, kimyaçı, fizik, astronom, geoqraf, şair, rəssam, tarixçi... Bəlkə də bir az dərinə getsək bu siyahını daha da uzatmaq olar. Bu dahi şəxsiyyətə mübaliğəsiz olaraq "universal adam" və yaxud "super qəhrəman" titulunu versək, yanılmarıq. Bir çox dahilərin həyatı kimi, Lomonosovun da həyatı sirlərlə zəngindir.

Qəribədir ki, heç kim onun nə vaxt doğulduğunu bilmir. Lomonosovun doğum tarixi ilə bağlı heç bir sənəd saxlanılmayıb. Kəndli ailəsində dünyaya gələn Lomonosovun atası dənizçi idi. İki gəmiyə sahib idi və balıq tutaraq ticarət edirdi. Uşaqkən atası ilə tez-tez balıq tutmağa gedən gələcəyin alimi, sonralar boş vaxtlarını daha məhsuldar işlərə sərf etdi. Mütaliə edərək bir çox elmlərə yiyələndi.

Deyilənlərə görə, alim qurman olub. Hətta işlədiyi ərəfədə belə dayanmadan nə isə yeyirmiş. Ətrafdakılarda zahirən mülayim təəssürat yaradan Lomonosov, əslində təbiətcə çox aqressiv və davakar biri olub. Onu özündən çıxarmaq elə də çətin olmayıb. Hətta bir dəfə alman akademiki ilə aralarında yaranan mübahisənin sonu akademikin burnunun sınması ilə nəticələnir. Hələ bu harasıdır, küçə döyüşlərində də adı tez-tez hallanan alim, buna görə həbsxanaya da düşübmüş.

Onun ikinci bir həbsxana macərası isə Almaniyada işlədiyi dövrdə almanların rüşvətxorluğunu ifşa etməklə bağlıdır. Lomonosov bunu bacara bilmədiyini görəndə yumruqlarını işə salmaqdan çəkinmir. Bu mübahisələrdən birinə görə, hətta onu bir neçə aylıq həbsxanaya da salmışdılar. Vəziyyət o qədər ciddi hal almışdı ki, həbsxanadan çıxmasına Yelizaveta Petrovna yardım etmişdi.

Maraqlıdır ki, alim uzun müddət vaxtı bitmiş şəxsiyyəti təsdiq edən sənədlə yaşayıb. Tez-tez xarici dövlətlərə səfər edən Lomonosovun bunu necə bacara bildiyi hələ də müəmma olaraq qalır...

Daim borc alaraq dolanan, pul sarıdan çox əziyyətlərə düçar olan alimin evlənməsi tamamilə təsadüf nəticəsində baş tutur. Belə ki, Rusiyada özünə uyğun qazanc müəssisəsi tapmayan Lomonosov dördillik dövlət təcrübəsi üçün Almaniyaya üz tutur. Marburqda pivəçi bir dul qadının evində kirayədə qalan alim günlərin birində onun qızı ilə rastlaşır. Lomonosovun qadının qızından o qədər xoşu gəlir ki, onunla görüşməyə başlayır. Hətta bu yaxınlıq qızın tezliklə hamilə qalması ilə nəticələnir. Qız vəziyyəti bildirdikdə isə Lomonosov onunla evlənməyə qərar verir. Sonralar bu evlilikdən onun daha 3 övladı da dünyaya gəlir. Alim ömrünün sonuna qədər həyat yoldaşına sadiq qalır. Onu bəzi məşhur şəxsiyyətlərdən fərqləndirən ən böyük cəhətlərindən bir də elə bu idi.

Alimin ölümü ilə bağlı müxtəlif versiyalar irəli sürülür. Ən çox üzərində durulan versiya isə onun dueldə öldürülməsi ilə bağlıdır. Lakin bu da həqiqəti əks etdirmir. Əslində alim 54 yaşında sətəlcəmdən dünyasını dəyişib.

Bu məlumat "Respublika" qəzetinin "Dahiləri bir də belə tanıyaq" rubrikasından götürülmüşdür.