Karl Marks

Proletariatın  iblis ruhlu peyğəmbəri, siyasi liderlərin sevmədiyi adam – KARL MARKS... İddiası dünyanın yeni peyğəmbəri və ya fəlsəfənin yaradıcısı olaraq tanınmaq idi. Tanındı da, amma necə?.. “Vəhşi qaban", "pivə həvəskarları klubunun prezidenti", "pul hərisi" kimi  daşıdığı bir çox ləqəbləri ilə hələ tələbəlik illərindən məşhurlaşmışdı...

Gələcəyin məşhur filosofu  gənclik illərində hamının onu tanıdığı xarici görkəmə özünün xüsusi statusunu göstərmək üçün müraciət etmişdi. Onun uzun  saqqal saxlamasının  səbəbi də  haradasa Musa ilə Sokrat, bəzi ehtimallara görə isə hətta Məhəmməd Peyğəmbər kimi görünmək arzusundan irəli gəlirdi.

Hələ universitetdə oxuduğu vaxtlarda "vəhşi qaban" kimi tanınan Marks üçün xarakterik xüsusiyyətlər daim qalmaqalda olmaq, inadkarlıq idi. Maraqlıdır ki, bu xoşagəlməz xarakteri ilə filosof nəinki sosialistləri öz ətrafında toplamağa müvəffəq olur, həmçinin təşkilatdakı rəqiblərini sıxışdırmağı da bacarırdı. Görünür, hansısa izaholunmaz cəhətə  malik imiş...

Marksın karyerasına diqqət yetirsək, bütün təxəllüslərini doğrultduğu qənaətinə gəlmək elə də çətinlik törətmir. Deyilənə görə, hətta çox pinti və bərbad ev sahibi olan Marks, az hallarda yuyunar, paltarlarını  gec-gec dəyişdirərdi. Ətrafdakı çirkli qab-qacaqların əlindən isə evdə tərpənmək mümkün deyilmiş. Filosof evindən çıxanda sanki mağaradan çıxırmış... Tütünə aludəçi olduğunu söyləyirlər, “dəmkeş” imiş,  gənc ikən sərxoş halda ictimai asayişi pozduğuna görə hətta həbs də olunub. Xüsusilə “Kapital”ı yazarkən çəkdiyi qəlyanın sayı-hesabı olmayıb.  “Kapital” mənə çəkdiyim tütün qədər pul qazandırmadı”.  İnanmıram ki, kimsə mənim kimi bütün ömrü boyu puldan yaza və pula bu qədər ehtiyacı olar»- deyərdi. Bütün həyatı boyu pul çatışmazlığından əziyyət çəkən Marks yoxsulluqdan üç övladını itirib. Qara qəpiksiz qalarkən, arvadının zinət əşyalarını lombarda aparıb, yolda oğurluq şübhəsi ilə həbs də olunubmuş. Pul qazanmaq anlamındakı planları hər zaman  iflasa uğramış Marks heç də kasıb həyat tərzi sürməyib. Çünki daim dostlarından yüksək məbləğdə borc alan filosof onu heç vaxt geri qaytarmırmış.

Hələ 18  yaşında  ikən özündən 4 yaş böyük Cenni ilə evlənən Marks siyasi-fəlsəfi və iqtisadi fəaliyyətləri ilə yanaşı, çox sevdiyi arvadı üçün sevgi şeirləri də yazırdı. Filosof arvadına olan böyük "sevgisini" yerə-göyə sığışdıra bilməsə də, o da bəzi "sədaqətli" kişilər kimi boş durmayıb. Deyilənlərə görə, qulluqçu qadından nikahdankənar övladı dünyaya gəlibmiş. Ən maraqlısı isə onun bu sirrinin açılmaması, nikahının pozulmaması üçün ən yaxın dostu Engels bunu öz üzərinə götürmüş, Marksın həyat yoldaşına uşağın onun özünə aid olduğunu söyləmişdi.

Mənşəcə yəhudi olan, amma özünü xalis alman hesab edən, özü də ateist sayılan Marks yəhudilərə və iudaizmə mənfi münasibət bəsləyirdi. Onun "Yəhudi məsələsi" adlı məqaləsi bu baxımdan xüsusilə əlamətdardır. Yüz il sonra bütün Avropada yəhudiləri soyqırıma məruz qoyan Hitler bir dəfə etiraf etmişdi ki, onda yəhudilərə olan acımasız nifrət məhz gənclik illərində oxuduğu Marksdan qaynaqlanıb.

Karl Marks  ömrü boyu  zərərli vərdişləri, habelə normal qidalanmama səbəbindən dəqiq diaqnozu qoyulmayan sinə xəstəliyindən əziyyət çəkirdi. Bu isə ağciyərindəki iltihabdan qaynaqlanırdı. 64 yaşında ölməsinə səbəb də elə bu xəstəlik idi..

.Bu məlumat "Respublika" qəzetinin "Dahiləri bir də belə tanıyaq" rubrikasından götürülmüşdür.