İsa Hüseynov (Muğanna)

Onun adı gələndə sovetlər dönəmində bir-birinin ardınca çapdan çıxan "İdeal", "Məhşər", "Tütək səsi", "Ömrümdə izlər", "Kollu koxa"  kimi məşhur əsərlər yada düşür... Sadə insanların  həyatındakı gerçəklikləri böyük ustalıqla  təsvir edən bu yazıçı, rəhbər şəxslərdən tutmuş bəzi qələm yoldaşlarına qədər bir çoxları tərəfindən  tənqid atəşinə tuş gəlsə də, ömrünün sonuna qədər öz sözünü deməkdən çəkinmədi. Söhbət atasının dayısı tərəfindən qətlə yetirilən, Əkrəm Əylislini otaqdan qovan, peyğəmbərlə söhbət edən Xalq yazıçımız,  ssenarist və kinoredaktor İsa Hüseynovdan gedir...

İsa Hüseynov (Muğanna)  Ağstafa rayonunun Muğanlı kəndində dünyaya gəlib. Atası Mustafa kişi müəllim olub. Yazıçı  Tibb İnstitutuna qəbul olunsa da, 4 ay sonra orada təhsil almaqdan imtina edib. Özünün dediyinə görə, dayısının təkidi ilə sənədlərini buraya veribmiş. Dərslərin birində cərrahiyyə əməliyyatında iştirak edib. Professor ondan cəsədin cinsi orqanını kəsməsini istəyib. Yazıçı buna çox qəzəblənib və qayçını professorun üstünə atıb birdəfəlik Tibb İnstitutundan gedib. Xəbəri eşidən dayısı qəzəblənib ona bir şillə vurub. İsa Hüseynov deyir ki, bundan sonra dayısı ilə konflikti başlayıb. Və sonralar öyrənib ki, sən demə, dayısı onun  atasının qatiliymiş. Nazirlərin birinin sifarişi ilə dayısı onun atasını öldürübmüş.

İsa peyğəmbərin yaşında ölmək istədiyini söyləyən yazıçı,  hətta gündə üç dəfə onunla söhbət etdiyini deyib.  Ən maraqlısı isə yazıçının o biri dünyadan "otkaz" alması olub. Belə ki,  İsa müəllim müsahibələrinin birində  deyib:

Heç kim inanmaz, mən dörd dəfə dalbadal infarkt oldum; beləcə, qəşəng kanal açılırdı, deyirdim, məni aparırsınız? Bir dəfə lap kobud cavab verdilər. Dedilər ki, sənin kimi zibillərlə bura doludur, otur aşağı, işini gör".

Sonralar Muğanna təxəllüsünü götürən yazıçı ilk povesti "Bizim qızlar"a görə Mircəfər Bağırov tərəfindən möhkəm tənqid edilib. Sonra hər şeyin üstü qapanıb. İsa Hüseynov xeyli vaxt keçəndən sonra bu povestdən imtina edib.

Deyilənlərə görə, İsa Hüseynov bir dəfə Əkrəm Əylisliyə hirslənərək "Əkrəm, "povestuşka"larını da götür rədd ol burdan!", - deyib. Lakin  sonralar bu hadisə ilə bağlı fikir bildirən Əkrəm Əylisli  öz müsahibələrinin birində belə söyləyib:  "Nə vaxt? Nəyə görə? Hansı otaqdan? Bu sualların heç birinin cavabı şəxsən mənə məlum deyil. Ancaq mənə yaxşı məlumdur ki, işlədiyi yerlərdə, İsa Hüseynovun öz otağı heç vaxt olmayıb. Demək, söhbət onun evindəki hər hansı otaqdan gedə bilər. Ancaq mən o evdə heç vaxt olmamışam. Ona görə ki, rəhmətliyin "İsa Hüseynov" olduğu dövrdə məni ora çağıran olmayıb. Onun "İsa Muğanna" olduğu zamanlar isə evində uzaq qalaktikalardan gələn o qədər yadplanetli qonaq-qara olub ki, orda mənə, istəsəm də, yer tapılmayıb. Mən xəngəl süfrəsi arxasında hər gün İsa Məsihlə oturan o Muğannanı qəbul eləyə bilmədim!  Deyirlər, dahilərin hamısı dəlidir, ancaq dəlilərin hamısı dahi deyil axı. İsa Hüseynov dahi olmaq istədi. Dahi olmadı, dəli oldu. Biz bunu deməyə niyə qorxuruq?".

Bir gün Yusif Səmədoğlu gedir ki, İsa Hüseynov evində yaxşı çay və şirniyyat süfrəsi açıb, stəkan-nəlbəkini də bir neçə dənə qoyub. Soruşur: "Deyəsən, məndən başqa da qonaqların var?". İsa Hüseynov ciddi-ciddi: "Hə, yadplanetlilər gəlib". Yusif müəllim zarafatından qalmır: "Şirniyyat, mürəbbə də düzmüsən, yazıqları şəkər xəstəsi edəcəksən".

Qabillə İsa Hüseynov bir yerdə qalırlarmış. Günlərin birində Qabil kotlet qızardırmış. Uzaqdan ona diqqət edən İsa Hüseynov görür ki, Qabil istidə tərləyir və tər damcıları sapılcaya düşür. Bu mənzərə onu narahat edir. Bu yerdə Qabil İsaya səslənir: "Yaxşı qızarıb. Gəl bir dadına bax". İsa Hüseynov nə qədər etiraz etsə də, Qabil əl çəkmir. Nəhayət, İsa çıxış yolu tapır: "Mən gedim çörək alım, sən də ona qədər hazırlıq gör". İsa Hüseynov o gedən  gedir və həmin gün evə gəlmir.

Yazıçı xalası qızı Firuzə xanımla ailə qurub. Firuzə  xanımın dediyinə görə, onu İsaya ağlada-ağlada ərə veriblər. Cütlüyün uzun illər övladı olmayıb. Bir dəfə yazıçı gecə yuxuda balaca qız uşağı görür. Səhəri gün yoldaşına deyir ki, sən ana olacaqsan. Qəribədir ki, Firuzə xanım bir neçə ay hamilə olduğunu bilməyib. Hətta elə bilirmiş xərçəngi var. Bakıda müayinə olunanda, həqiqətən, 4 aylıq hamilə olduğunu öyrənib. Böyük bir sevinc yaşayan İsa müəllim əvvəl qızın adını Möcüzə qoymaq istəsə də, sonra fikrindən daşınıb və ona Sevinc adını yaraşdırıb.

İsa müəllim uzun müddət xroniki ürək çatışmazlığından əziyyət çəksə də heç vaxt yataq xəstəsi olmayıb. 85 yaşında  gecəyarısı qəflətən vəfat edən yazıçı Fəxri Xiyabanda dəfn olunub.

Bu məlumat "Respublika" qəzetinin "Dahiləri bir də belə tanıyaq" rubrikasından götürülmüşdür.