Əziz Nesin

"Heç olmasın məzar daşımız, bir məktəb bağçasına gömsünlər bizi, uşaqlar qaçışsın üstümüzdə", - deyərdi Türkiyənin dünyaşöhrətli yazıçısı, publisisti və dramaturqu Əziz Nesin... O, bu dünyadan məzarsız getdi. Bəlkə də yaratdığı ölməz satirik əsərlərin hər zaman onun mənəvi məzarı sayılacağını əvvəlcədən bilirdi...

İstanbulda kasıb bir ailədə dünyaya göz açan yazıçının atası bağban idi. Kasıbçılıq ucbatından 3 yaşlı bacısının ölümü balaca Əzizi o qədər sarsıtmışdı ki,  o gündən hər şeyə inamını itirmişdi. İllər sonra "Mən göz yaşlarının içindən keçib gəldim, ağrı-acılarım məni satira yazarı elədi", - deyəcəkdi böyük ustad...

Çoxları onu Əziz Nesin kimi tanısa da, əsl adı Mehmet Nüsret olub. "Bəs niyə "Nesin" soyadı" - soruşanlara isə belə demişdi: "Bizim dövrümüzdə hər kəs soyadını özü seçməliydi. İnsanların natamamlıq kompleksi üzə çıxdı: dünyanın ən xəsis adamı "Əliaçıq", ən qorxağı "Ürəkli", ən tənbəli "Çalışqan" soyadını götürdü. Bir müəllimimiz vardı, elə astagəl idi ki, bir saata adını güclə yazırdı. O da "Çevikəl" oldu. Beləcə,  gözəl soyadlar "yağmalandı". Öz-özümə dedim: "Aziz, sen kimsin, nesin? Elə bu soyadı da götürdüm. İstədim ki, hər dəfə soyadımı eşidəndə nə olduğumu, kim olduğumu düşünüb özümə gəlim".

Həyatda kimsədən qorxmazdı böyük ustad. Bir çoxlarının yuxusunu qaçıran satirik əsərlər yazan yazıçı, açıqsözlü biri olduğundan dilinin bəlasına düşüb 9 ay həbs cəzası da almışdı.

Əziz Nesin güldürürdü, çünki sarsılırdı, əzab çəkirdi. Ağlaya bilmədiyi vaxtlarda dəli bir qəhqəhə çəkirdi.  Əzab çəkərək güldürmək onun ən böyük qəhrəmanlığı idi bəlkə də. Sual vermişdilər: "Necə edirsiniz ki, bu qədər yaza bilirsiniz? Sizin də ilham pəriləriniz var?". Cavab vermişdi: "Mənim ilham pərilərim yox, ilham cadugərlərim var. Onlar durmadan qulağıma pıçıldayırlar: haydı, durma, yaz, durma, yaz". Ən gözəl şeir riyaziyyatdır deyərdi yazıçı... "Hesab edirəm ki, Yer üzündə "iki dəfə iki dörd edər"dən gözəl şeir yazılmamışdır".

Sevgilərdən yazırdı Əziz Nesin. Onun fikrincə, eşq müqəddəs idi, sevənlərə ilan qıymazdı, sevənləri ildırım vurmazdı. Ölümdən qorxanlar sevgiyə sığınmalıydı. "Ölüm sevənlərə qıymaz", - deyirdi yazıçı... Amma sevgidə heç bəxti gətirmədi onun. Birinci arvadını "çağrılmamış qonaqla" tutan yazıçı,  ədəbiyyatçı Meral Çelenlə həbsxanada nişanlanıb, ikinci dəfə ailə qursa belə 12 ildən sonra onunla da yollarını ayırmışdı.

Bütün həyatı və yaradıcılığı ilə Türkiyədə böyük olay yaradan ədib, ölümü ilə də hamını mat qoydu. Kitablarının imza günündə ürəktutması səbəbindən həyatla vidalaşan 79 yaşlı yazıçı vəsiyyət etmişdi ki, ona dəfn mərasimi təşkil edilməsin. Yazıçının fikrincə, dəfn mərasimi deyilən tədbir, rəzillik və ikiüzlülükdən başqa bir şey deyildi.

Ehtimal olunur ki, bütün ömrünü qalmaqallar içərisində keçirən satirik yazıçı məzarının bilinəcəyi təqdirdə, böyük məmurlar tərəfindən sümüklərinin narahat ediləcəyindən ehtiyat edirdi. Ona görə də vəsiyyətinə uyğun olaraq, İstanbulda yerləşən vəqfin bağçasında 7 çuxur qazılır və onun nəşi bunlardan birinə qoyulur və bu da yalnız bircə adama bəlli idi...

O, vəsiyyətində yazırdı: "Mən insanın ruhunun varlığına inanmıram. Demək, məzarın olması da vacib deyil. Məzarımın üzərinə işarə filan, çiçək də qoyulmasın. Ona görə ki, qoxulaya bilməyəcəyim çiçəklərin məzarım üstündə boş-boşuna çürüməsinə acıyıram..."

Bu məlumat "Respublika" qəzetinin "Dahiləri bir də belə tanıyaq" rubrikasından götürülmüşdür.