Edvard Qriq

Romantik dövrün ən məşhur Norveç bəstəkarı, musiqi xadimi, pianoçu və dirijoru Edvard Qriq bütün dünyada Henri İbsenin "Per Gyunt" dramına bəstələdiyi musiqisi ilə tanınıb. "Şimalın Şopeni" hesab olunan bu musiqiçi çox qapalı və qeyri-adi bir insan olub. İnsanlarla ünsiyyət qura bilməyən bəstəkarın ən böyük qəribəliklərindən biri onun pencəyinin cibində gildən düzəldilən qurbağanı saxlamasıdır. Hər tamaşa öncəsi pencəyinin cibindən qurbağanı çıxaran Qriq onun belini sığallayırmış. Deyilənə görə, bu fiqur bəstəkara uğur gətirdiyi üçün onu talisman olaraq daim üzərində gəzdirirmiş.

Qriqi çox vaxt Henri İbsenə bənzədirlər. Çünki o da, bu dahi polyak bəstəkarı kimi fortepiano musiqisinə xüsusi diqqət yetirmiş, lirik, poetik hissləri tərənnüm etmişdir.

Xasiyyətcə çox utancaq biri olan bəstəkar tərifləri, mükafatları heç sevməzdi. Hətta bir dəfə kral ailəsinin təqdim etdiyi ordenlə təltif edilən bəstəkar utandığından mükafatı hara qoyacağını bilmədiyi üçün monarxın qəzəbinə tuş gəlmişdi.

Onun başına gələn digər maraqlı hadisələrdən biri də "Axirətdən gələn zəng" əhvalatıdır. Bu əhvalat Osloda verdiyi konsertlə əlaqəlidir. Belə ki, konsertin sonunda axırıncı musiqisini gözlənilmədən Bethovenin əsəri ilə əvəzləyən bəstəkarın bu addımı çaşqınlığa səbəb olur. Ertəsi gün paytaxt qəzetlərinin birində Qriq yaradıcılığını bəyənməyən tanınmış Norveç tənqidçilərindən birinin qərəzli tənqidi rəyi çap edilir. Tənqidçi diqqəti xüsusən konsertin sonuncu nömrəsinə yönəldir və yekun əsəri gülünc, qətiyyən qəbuledilməz adlandırır. Rəyi oxuduqdan dərhal sonra Qriq həmin tənqidçiyə zəng vurub deyir: "Bağışlayın, sizi narahat edən Bethovenin ruhudur. Sadəcə bildirmək istəyirəm ki, Qriqin konsertində ifa olunan sonuncu əsər mənim - Bethovenindir!". Pərt və rüsvay olmuş tənqidçi aldığı qeyri-adi və gözlənilməz zəngdən qorxaraq infarktdan keçinir.

Qriqin ilham mənbəyi həyat yoldaşı Nina Hagerhup idi. Daim həyat yoldaşına yeni-yeni melodiyalar bəstələyən Qriq qastrol səfərlərinə də onunla birgə gedirdi. Lakin gənc ailənin xoşbəxtliyi elə də uzun çəkmir. Belə ki, uzun müddətdən sonra dünyaya gələn qızları - Aleksandra bir yaşında sətəlcəmdən vəfat edir. Bu hadisədən Qriq ailəsi böyük sarsıntı keçirir. Depressiyaya düşən bəstəkar yaradıcılığına bir müddət ara verir.

Ömrünün son illərində vərəm xəstəliyindən əziyyət çəkən bəstəkar elə bu səbəblə də 64 yaşında vəfat etmiş və çox sevdiyi xanımı Nina Hagerhupla eyni məzarda dəfn edilmişdir. Dahi musiqiçinin son sözləri isə belə olmuşdur: "yaxşı, əgər elə olmalıdırsa…" Bəstəkarın bu kəliməni nə səbəbdən söylədiyi hələ də, naməlum olaraq qalır...

Bu məlumat "Respublika" qəzetinin "Dahiləri bir də belə tanıyaq" rubrikasından götürülmüşdür.