Corc Bernard Şou

Haqqında söhbət açacağımız bu məşhur şəxsiyyəti yəqin ki, hamı tanıyır. Onun adını çəkəndə üzlərdə, çöhrələrdə bir təbəssüm oyanır. O, nə atom bombasını, nə avtomobili, nə də hər hansı bir fiziki qanunu kəşf etmişdi. Nə döyüşü uduzan məşhur bir sərkərdə, nə də ki, fateh idi. Amma məktəbdə özünü həbsxanada imiş kimi hiss edən bu görkəmli şəxs pis qiymətlərinə görə damğalanan "ulduzlardan" biri idi. Savaddan bixəbər olan bu adamın adını çəkməyə dil dönəcəkmi bilmirəm, o ədəbiyyat sahəsində "Nobel" mükafatına və "Oskar"a layiq görülən yeganə insandır. Yəqin ki, xatırladınız, söhbət irland əslli Böyük Britaniya yazıçısı, tənqidçi Corc Bernard Şoudan gedir.

Uşaqlıqdan səhnəyə çıxmaq, məharətini göstərmək, oxumaq arzusuyla alışıb-yanan Bernardı bu günün təbirincə desək, elə də "ağıllı uşaq" adlandırmaq olmazdı. O, çox sonralar deyərdi ki, məktəblər ona heç nə vermədiyi üçün tez-tez birindən - digərinə keçirmiş. Bernardı məktəbdə tədris edilən elmlər maraqlandırmırdı. Hər şeyə biganəliklə baxan bu dahinin "xəsis" ağlı ancaq fantaziyaları qəbul edirdi. O, öz rahatlığını C.Sviftin macəralarında, Şeridanın ölüm nəfəsi gələn pyeslərində tapırdı.

Gündüzlər İrlandiya Milli qalereyasının zallarını dolaşır, hər şeyə acgözlüklə tamaşa edirdi. Axşamlar isə müxtəlif operalardan ariyalara qulaq asmağa adət etmişdi. Bu ariyaları isə onun üçün anası Yelizabet ifa edirdi, özü də çox ustalıqla…

Bernard sənətə ilk addımlarını anasının "dostu" Con Vandlerin təhrikiylə atır və bir neçə musiqi jurnalı üçün məqalələr yazmaqla  tanınmağa başlayır. Hədəfə tuş gələn sitatları ilə tanınan Bernardın məşhurluğunun səbəbi bəlkə də, irlandiyalı olması ilə əlaqəliydi. Axı irlandlar "seçilən istehza edənlər" kimi məşhurdular.

Bernard Şounun dramaturgiyaya gəlişini əslində, belə qiymətləndirmək olar. Deyək ki, hər hansı bir mağazanın vitrinində nəsə diqqətinizi cəlb edir və siz oraya girib baxırsınız. Elə-belə...təsadüfən, qəfildən.

Onun maraqlı bir iş üslubu var idi. Bir şey yazmamışdan öncə rezin çəkmələr və qara, axıracan düymələnmiş plaş geyinər, başına isə şlyapa taxaraq evdəkilərə: "Pyes yazmağa gedirəm", - deyən Bernard, gedib bazarın bir küncündə oturarmış. Bazarda insan çox olduğundan əsər yazmaq onun üçün daha da asan olurmuş.

Bernard Şounun pyesləri haqqında yetərincə yazılıb, onlar saf-çürük edilib və əlbəttə ki, onun şəxsi həyatı da bu mənada diqqətdən kənarda qalmayıb. Anası Yelizabetə görə onu  "pozğun qadının uşağı" adlandıranlar da az olmayıb. Lakin Bernard  sanki onun arxasınca deyilən bu "söz-söhbəti" eşitmir, eşidəndə isə buna ucadan qəhqəhə çəkməklə cavab verirdi...

Yazıçının qadınlara münasibətini isə rahat və yumşaq adlandırmaq olar, amma daxilində gizlənən fikirlər ara-sıra onun aforizmlərində istehzaya bürünmüş şəkildə üzə çıxır: "Cəncəl xarakterli qadınlara həmişə sakit xarakterli qadınlardan daha çox dözülür. Doğrudur, cəncəl xarakterliləri hərdən öldürürlər, amma onları heç vaxt atmırlar". Bütövlükdə isə Şounun qadınlarla bağlı lətifələri saysız-hesabsızdır və hansısa təxəyyülün məhsulu hesab etmək lazım gəlmir, onlar baş vermişlərin əks-sədasıdır. "Çalışın  sevdiyinizi əldə edəsiniz. Yoxsa, əldə etdiyinizi sevməli olacaqsınız". Belə deyərdi yazıçı...

Gənc yaşlarından vegeterian olan yazıçı düz 94 il ömür sürür. Lakin günlərin birində bağda işləyərkən yıxılır və bu yıxılmaq onun ölümü ilə nəticələnir. 

Bu məlumat "Respublika" qəzetinin "Dahiləri bir də belə tanıyaq" rubrkasından götürülmüşdür.