Con Qolsuorsi

Onun yaradıcılığında Lev Tolstoyun böyük rolu olmuşdur. Bəlkə də elə bu səbəbdən bəzən ingilislər onu "bizim Lev Tolstoy" adlandırırlar. O, təkcə "Forsaytlar sülaləsi haqqında Saqa" ("The Forsyte Saga")  romanı  ilə XX əsr ingilis ədəbiyyatı tarixində əbədi qalmışdır. Söhbət ingilis yazıçısı və dramaturqu, ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı Con Qolsuorsidən gedir...

Qolsuorsi forsaytların xronikasını özünün pasportu hesab edirdi. Amma bu əsər yalnız onun özü üçün yox, həm də başının "şirin bəlası"na çevrilən sevimli arvadı və ilham pərisi Ada Qolsuorsi üçün pasport idi. Yazıçı romanı xanımı Adaya həsr etmişdi. O, sonralar yazırdı: "Onun dəstəyi, şəfqəti və tənqidi olmadan mən indiki kimi yazıçı ola bilməzdim".

Yazıçı  İngiltərənin Surrey qraflığında Kinqston Hill şəhərində anadan olub. O, tanınmış və imkanlı bir ailənin - Con və Blanç Beyley Qolsuorsilərin oğlu idi. Atası Con incəsənət və ədəbiyyatla maraqlanır, Dikkens, Tekkereyi həvəslə oxuyur, Turgenevə az qala səcdə edirdi. Fermer nəvəsi olan ata Qolsuorsi hüquqşünas və bir neçə şirkətin rəhbəri olmağı bacarmışdı. Yazıçılıq qabiliyyəti də Qolsuorsiyə atasından miras qalmışdı. Oksford Universitetini bitirən Con vəkillik ixtisasına yiyələnir. Bir müddət  vəkil  işləsə də, hüquqşünaslıq onu cəlb etmir. Bu sahədə çox qala bilməyən yazıçı gəmi ilə səyahətə çıxıb Avstraliyanı, Amerikanı, Afrikanı, Rusiyanı... gəzir. Bu  səyahətləri  onun ədəbi dünyagörüşünə təsir edir və ədəbiyyata gəlməsində böyük rol oynayır. Con bir-birinin dalınca bir neçə roman və dram əsəri yazmağa başlayır ki, onlar da yazıçıya uğur gətirir.

Adətən səhərlər yazmağa üstünlük verən Qolsuorsi çox məhsuldar olmuşdur.  Müasirləri Conu bəxti gətirən varlı yazıçı hesab edirdilər. Çünki o, imkanlıydı, digər sənət adamları kimi pul və başqa şeylər sarıdan korluq çəkmirdi. O, azad və rahat şəkildə ürəyi istədiyi işlə məşğul ola bilirdi. Lakin bunu da qeyd edək ki, hər cür sosial rahatlığı Conu hər şeyə xor baxan adam, yaxud zəif yazıçı etmədi. Əksinə, bu rahatlıq onu ədəbi aləmdə daha güclü yazıçı kimi tanıtdırdı. Onun yaradıcılığının böyük bir mərhələsi naturalizm və tənqidi realizmlə bağlı idi. O, həyatın ən incə çalarlarını, ziddiyyətlərini, ailələrin, insanların ölməz xarakterlərini və həyat tərzlərini bədii sözün gücüylə ortaya qoymaqla şöhrət qazandı.

Conun yaradıcılığının aparıcı mövzusu sevgidir. Yazıçının məhəbbətlə bağlı əksər əsərləri real həyatdan götürülmüş faktlar əsasında yazılmışdır. Hətta bəzi tədqiqatçılar bunu yazıçının şəxsi sevgi macəraları ilə də əlaqələndirirlər. Bu mənada "Forsaytlar sülaləsi haqqında Saqa" əsərini də həyat yoldaşına həsr etməsi təsadüfi deyildir. 

Con əmisi oğlu Artur Qolsuorsinin arvadı Ada Nemesis ilə sevgi macərası yaşasa da, o dövrün sərt qanunlarına görə onlar uzun müddət (təxminən on il) evlənə bilmirlər. Yalnız ailənin başçısı qoca Con (Qolsuorsinin atası) öldükdən sonra Ada öz ərindən ayrılıb Cona ərə gedir. Onlar ömürlərinin sonuna qədər bir yerdə yaşayırlar, uzun illər gözlənilən nikah xoşbəxtlik gətirmir. Sonralar 44 yaşlı Qolsuorsi ikinci məhəbbəti 19 yaşlı rəqqasə və xoreoqraf Marqaret Morrislə qarşılaşsa da, Ada buna imkan vermir. Lakin bütün bunlara baxmayaraq, Ada ilə evlilik həyatı yaradıcılıq baxımından yazıçıya uğur gətirir. Ada gözəl musiqiçi olduğundan təsadüfi deyil ki, Conun əksər əsərlərində, musiqiylə bağlı səhnələr var.

Uzun müddət beyin xərçəngindən əziyyət çəkən yazıçı 65 yaşında dünyadan köçüb.

Bu məlumat "Respublika" qəzetinin "Dahiləri bir də belə tanıyaq" rubrikasından götürülmüşdür.