Con Forbes Neş

Onun həyat tərzi əslində dəliliklə dahilik arasındakı intervalda var-gəl etmək idi. Uğuru da, böyüklüyü də, dəli ilə dahi arasındakı çox incə bir teli ustalıqla qoruya bilməsi idi. Söhbət dünyanın tanınmış riyaziyyatçılarından biri olan, Nobel mükafatçısı, amerikalı alim Con Forbes Neşdən gedir...

Bu məşhur alimi şizofreniya öz ağuşuna almışdı. O, gənc yaşlarından ta ömrünün son günlərinə qədər kimlərinsə onu izlədiyini düşünürdü. Alimin fikrincə, onu izləyənlərdən biri də tələbəlik dövründəki otaq yoldaşı idi. Dahi riyaziyyatçı nəinki tez-tez hallüsinasiyalar, mövcud olmayan qırmızı geyimli insanlar görür, daim yad səslər də eşidirdi. Qəflətən gecənin yarısı durub bütün pəncərələrin pərdələrini çəkir, onsuz da bağlı olan qapıları yenidən bağlamağa cəhd göstərir, özünü kimlərdənsə qorumağa çalışırdı. Barəsində lentə alınan "Ağıl oyunları" filmində Con Neşin dahiliyinin ona "bəxş etdiyi" bütün bu əzablara necə tab gətirdiyi açıq-aydın səhnələşdirilib.

Vaxtilə universitetdə özünün gənc müəlliminə məftun olan Alisa üçün Neşlə birgə yaşamaq getdikcə dözülməz hal alırdı. Qeyd edək ki, riyaziyyatçı evləndikdən sonra bu xəstəliyə düçar olmuşdu. Həyat yoldaşı ərinin xəstəliyinin simptomlarını gizlətmək üçün çox səy göstərirdi. Alim özü də ustalıqla xəstəliyin simptomlarını gizlətməyi bacarmış, psixiatrları onun sağaldığına inandırmış, həkimləri aldatmağa müvəffəq olmuşdu.

Xanım bacardığı qədər Neşin qəribəliklərinə dözməyə çalışsa da, bir hadisədən sonra boşanmaq qərarına gəlmişdi: qısa müddətliyə evdən çıxan Alisa körpə oğlunu Neşə tapşırır. Onu arxayın edən Neş özünün şizofrenik illüziyalarına necə qapılırsa, uşağı vannaya qoyaraq su kranını da açıq saxlayır. Əgər Alisa bir az da gec gəlsəydi, oğlunu suda boğulmuş görəcəkdi. Bu hadisə artıq onun üçün hər şeyin pik nöqtəsi demək idi. Odur ki, Alisa çox ciddi psixoloji problemləri olan Neşdən ayrılmağa qərar verir. Bu, Alisa üçün sadəcə çətin, amma Neş üçün isə ölümün özü demək idi. Alimin arvadından başqa dostu yox idi. Nobel mükafatı başda olmaqla, qazandığı bütün uğurların əsas səbəbkarı məhz o idi. Fədakar qadın bütün bunları çox yaxşı bildiyi üçün bir müddət sonra ərinin ağır durumunda yenidən onunla birlikdə yaşamağa qərar verir. Bu, həm də Con Neşin ikinci həyatının, nəfəsinin başlanğıc tarixi idi. Çünki sonralar məhz həyat yoldaşının ona olan sevgisi sayəsində xəstəliyi müəyyən qədər yüngülləşmişdi.

Taleyin işinə bax ki, bir-birinə bu qədər bağlı olan cütlük həyatdan da birgə köçür. Belə ki, 86 yaşlı alim həyat yoldaşı ilə birlikdə avtomobil qəzasına düşərək həyatla vidalaşır...

Bu məlumat "Respublika" qəzetinin "Dahiləri bir də belə tanıyaq" rubrkasından götürülmüşdür.