Artur Şopenhauer

Alman fəlsəfəsinin məşhur simalarından biri olan filosof Artur Şopenhauer yazırdı: "Dahilər təkcə dözülməz deyillər, həm də əxlaqsız və zalımdırlar, onlar üçün dost tapmaq çətindir. Fikir ənginliyində tənhalıq hökm sürür". Bununla belə filosofun özü bir qarını ölümünədək döydüyü üçün məhkəmənin hökmü ilə ona ömürlük təqaüd ödəmişdi...

Avropanın məşhur subaylarından olan filosof zəngin tüccar Henrix Şopenhauerin oğlu olub. Həyatı boyu subay qalan filosofun evlənməməsinin səbəbi anası və sevdiyi qızın timsalında qadınlara olan nifrəti ilə əlaqəli olub. Belə ki, atasının intihar etməsində anasını günahlandıran Şopenhauer ömrünün sonuna qədər onu bağışlamayıb.

Sevgilisinə gəlincə isə, bu daha çox onun daim özündən şübhəli olmasından irəli gəlib.

Deyilənlərə görə, o İtaliyada olarkən gözəl, təhsilli və zəngin bir qıza vurulubmuş. Ancaq filosof xatirələrində Tereza adlı bu qızın heç vaxt adını çəkməyib. Şopenhauer pessimist, narazı, inadkar olmaqla yanaşı, həm də çirkin olduğu üçün gənc qızın ona qarşı soyuq davranışından şübhələnib. Alçaq boyu, böyük başı ilə gülməli görünüşə sahib olan filosof, bu qızla evlənməyi planlaşdırsa da, ona bir şey mane olur. Yadına düşür ki, bir dəfə qızla şəhərdə gəzərkən şair lord Bayronu görürlər. Tereza bu məşhur "Don Juan"la görüşdən o qədər xoşbəxt olur ki, bütün gün onun təsirindən çıxa bilmir. Filosof qorxur ki, gələcəkdə sevgilisi onu asanlıqla aldada bilər. Beləcə, Terezaya olan sevgisindən imtina edən filosof, gününü yüngül xasiyyətli qızlarla keçirməklə ondan intiqam almağa başlayır. Kobud şəkildə qızları aldadaraq atan Şopenhauer qadın düşməninə çevrilir.

Nəinki qadınlara, bütünlükdə insanlara nifrət edən dahinin yeganə dostu köpəyi idi. Heç nəyə inanmayan, şübhələr içində yaşayan Şopenhauer insanların ona pislik edəcəyini düşünürdü.

Sonralar Drezdenə qayıdan filosof, dostlarına deyir ki, o, ailə həyatı üçün yaradılmayıb, daha sevmək istəmir. Çox illər sonra isə deyirdi ki, İtaliyada olanda qeybdən bir səs eşidib. Bu səslə ona heç vaxt evlənməmək barədə məsləhət verilib. İtaliyaya səyahətdən sonra utancverici bir xəstəliyə tutulan filosofun onsuz da zəif olan səhhətinə daha bir zərbə də dəyir.

Tafofobiyadan əziyyət çəkən dahi həm də qəribə hərəkətləri ilə ətrafdakıları təəccübləndirirmiş. O, alman romantizmi və mistika ilə maraqlanar, dünyaya Buddizm nəzəriyyəsi ilə baxarmış. Fikirlərinə görə, dünya Buddizm qaydaları ilə idarə olunmalıymış. Artur Şopenhauer Markiz de Sad və Qoqol kimi öləndən sonra meyitinin 5 gün sonra dəfn olunmasını istəmişdir. Bu səbəbdən də dəfnetmə mərasiminə gələnlər meyitin qoxusuna dözə bilməyib öz narazılıqlarını bildirmişdilər (Hərçənd meyitə çoxsaylı ətirlər vurulmuşdu).

Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, filosof 72 yaşında pnevmaniya, ağciyər sətəlcəmindən dünyasını dəyişib.

Bu məlumat "Respublika" qəzetinin "Dahiləri bir də belə tanıyaq" rubrikasından götürülmüşdür.