Artur Rembo

XIX əsrin sonuncu onilliyində yaşayıb-yaradan şairlərdən bəziləri öz həyatlarına qəsd etməyə can atır, qayda-qanunlara, əxlaqa, dinə qarşı etiraz səslərini ucaldır, ədəbi mühit tərəfindən tanınmadıqları üçün əzab çəkməklə, mənəvi böhrandan xilas olmaq yollarını mütləq gözəllikdə, hətta çirkinlikdə və eybəcərlikdə axtarırdılar. Bu qələm sahibləri dünya ədəbiyyatı tarixinə "Lənətlənmiş şairlər" adı ilə daxil olublar. Belə şairlərdən biri də fransız şairi Artur Rembodur.

Fransanın Şarlevil Mezyer qəsəbəsində dünyaya göz açan şairin qeyri-adi istedadı hələ erkən uşaqlıq illərindən ortaya çıxıb. 8 yaşından şeirlər yazmağa başlayan Rembo, 17 yaşında qarşısına peyğəmbər-şair olmaq məqsədi qoyub və öz üzərində ciddi cəhdlə eksperimentlər aparıb. Bütün fənlər üzrə birincilik qazanan balaca Artur dindar və sözəbaxan uşaq olub. Məktəbdə göstərdiyi əla nəticələrin qarşılığında hədiyyə edilmiş kitablarını, bunun ardınca isə saatını satıb Parisə, daha sonra isə Belçikaya qaçıb. Jurnalistika ilə məşğul olmağa cəhd edən Rembonu bir neçə dəfə "evsiz və yaşamağa imkanı olmayan şəxs" kimi tutub evinə qaytarıblar. Sərsəri və avara yeniyetmə şair həyatının cəmi 4-5 ilini bədii yaradıcılığa həsr edib. Elə bu qısa müddət də inadkar və dəcəl gəncin növbəti yüzilliyin bütün inqilabi avanqardçılarının əfsanəvi xəbərçisi kimi dünya ədəbiyyatı tarixinə düşməsinə kifayət edib. O, cəmi 37 il yaşayıb. Qısa ömrünün çox hissəsini kasıb, ac, küçələrdə soyuqdan üşüyən avara kimi keçirib. Rembo Fransadan piyada və tamamilə pulsuz İtaliyaya, Almaniyaya, Belçikaya səyahət edib, hətta qarlı Alp dağlarını belə piyada aşıb. Xəstəliyi ona güc gələndə isə bacısından ancaq bir şeyi, ona Efiopiyaya getmək üçün bilet almasını xahiş edib.

Şair şəxsi həyatına görə həmişə qınaq obyektinə çevrilib. Cinsi azlığın nümayəndələrindən olan şair 19 yaşında ikən məşhur fransız şairi Verlenlə tanış olub. Lakin uzun müddət "eşq yaşayan" şairlərin arasındakı "böyük sevgiyə" sanki birdən-birə göz dəyib. Belə ki, günlərin birində Rembo sevgilisi Verlen tərəfindən qısqanclıq zəminində oteldə güllələnir və biləyindən yaralanır. Sevgilisi isə həbsə düşür. Bu hadisədən sonra Artur Rembo anasının yanına qayıdır. Burada o, müəllim, əsgər, ticarətçi və dənizçi kimi fəaliyyət göstərir. Amma bir daha poeziya ilə məşğul olmur.

Deyilənə görə, şair dilənçi həyatı yaşasa da bütün Avropanı gəzib. Sağlamlığı imkan versəydi bəlkə də bütün dünyanı gəzərdi. Xəstəlikdən tamamilə əldən düşmüş şair ömrünün sonlarına yaxın yenidən Şarlevilə qayıdıb. Belə ki, Rembonun dizində şiş əmələ gəlir. O, təcili olaraq vətəninə yollanır, orada onun ayağını kəsirlər. Xəstəlik onu tərk etmir. Sarkoma onu yatağa zəncirləyir. Bacısı İzabella Rembonun qeydinə qalır. Ölümündən bir qədər əvvəl Rembo bacısından Afrikaya gedən gəmi üçün bilet almasını xahiş edir, o, ölüm ayağında "Allahu Əkbər" sözlərini işlədir və "Efiopiyaya" yollanır...

Bu məlumat "Respublika" qəzetinin "Dahiləri bir də belə tanıyaq" rubrikasından götürülmüşdür.