Aleksandr Porfiryeviç Borodin

Orta məktəblərin həm musiqi, həm də kimya kabinetlərində portreti asılan bu adamı çoxlarınız tanıyırsınız. Bir-birinə zidd olan iki sahədə üstün nailiyyətlər əldə etməyi bacaran bu dahi şəxsiyyət ömrünün sonunacan hər iki sənətini bir arada inkişaf etdirməyə çalışıb. Söhbət dünyaşöhrətli rus bəstəkarı və kimyaçısı Aleksandr Porfiryeviç Borodindən gedir...

O, Sankt-Peterburqda Luka Semyonoviç Gedeanişvili adlı gürcü şahzadəsinin nikahdankənar övladı olub. Ancaq atası onu özünün deyil, köməkçisi Porfiri Borodinin övladı kimi qeydiyyata saldırıb. Borodin piano dərslərini də əhatə edən çox yaxşı təhsil alıb. O, uşaq yaşlarından etibarən həm kimya, həm də musiqi sahəsində öz qabiliyyətini göstərməyi bacarıb. Sonrakı illərdə də hər iki sahə ilə sıx məşğul olub.

Musiqi ilə hələ kiçik yaşlarından maraqlanan Borodin 9 yaşından bu sahədə təhsil almağa başlayıb. Sonralar beynəlxalq rus musiqi məktəbinin yaradıcılarından olan dahi bəstəkar "Rus beşliyi"nin üzvlərindən biri olub. Bütün bunlara baxmayaraq, Borodin o qədər təvazökar bir insan olub ki, adətən zarafatla özünü "bazar musiqiçisi" adlandırırdı.

24 yaşında isə kimya sahəsi üzrə doktorluq dərəcəsi alan bu dahi şəxsiyyət, çox dağınıq fikirli olması və huşsuzluğu ilə də yadda qalıb. Bir gün dostlarını evinə qonaq çağıran Borodin məclisin ən qızğın anında qəflətən ayağa qalxır, gedib paltosunu geyinir və sağollaşıb getmək istəyir ki, qonaqlar soruşurlar: Hara belə, Aleksandr Porfiryeviç? - Sağlıqla qalın, mənim vaxtım yoxdur, evdə olmalıyam. Səhər mühazirəm var. Yalnız dostlarının şaqqanaqla güldüyünü gördükdə Borodin başa düşür ki, o öz evindədir.

Ən yaxın dostlarından biri onunla bağlı öz xatirələrində belə yazır: "Dostlarına, şagirdlərinə və xüsusilə qohumlarına qarşı çox mehriban biri idi. Hətta bu insanlar günün hansı saatında istəsələr onun evinə gedə bilirdilər. Evindəki bütün yataqlar, oturacaqlar, divan adamla dolu olurdu, bəziləri hətta dəhlizdə yatırdı. Otaqları isə çox qarışıq və səliqəsiz olurdu. Mənzilinə çoxdan köçməsinə baxmayaraq kitab və musiqi materialları, bəzi əşyaları yerinə qoyulmamış, yeşiklərdə qalmışdı... Borodin heç vaxt sonuncu dəfə nə zaman yemək yediyini xatırlamırdı, bəzən axşam 11-də günorta yeməyini yeyirdi. Bu qonaqlar azmış kimi Borodin ailəsinin çoxlu pişiyi də var idi və onlar da süfrədəki yerlərini alırdılar. Bütün bu səbəblərə görə də, Borodin musiqidə müasirləri qədər məhsuldar ola bilmədi...

Həyatı boyu zəif sağlamlığı başına bəla olmuş bu dahi bir neçə dəfə ürəktutması keçirmişdir. Akademiyada təşkil edilən balların birində 54 yaşında infarktdan vəfat etən Borodin Peterburqdakı Tıkvin məzarlığında dəfn olunmuşdur.

Bu məlumat "Respublika" qəzetinin "Dahiləri bir də belə tanıyaq" rubrikasından götürülmüşdür.